gesmurft

of schaapten ze groot? tekening ® Lectrr natuurlijk

Het is niet iets van de laatste tijd. Vroeger noemden wij het smurfen. De Smurfen introduceerden (in mijn leven) namelijk nog een andere taalkronkel dan het inconsequent vervangen van werkwoorden door vervoegingen van hun soortnaam. Wat wij ‘smurfen’ noemden waren zinnen als “Grote smurf! Knutsel smurfte een machine om smurfbessen te smurfen!” Want Knutsel had die machine om smurfbessen te smurfen gesmurft, het proces dat hij bezig was het te smurfen was achter de rug. Het is niet als met reizen dat het eindpunt niet het doel is, maar de reis an sich. Het smurfen van die machine kon Knutsel gesmurft worden! Hij had wel wat beters te smurfen, het ging erom dat zijn machine klaar was om de smurfbessen te gaan smurfen.

mijn zoon keek Dora

De Smurfen worden (met een vreselijke nieuwe begintune, recensie volgt) nog uitgezonden, dus de kinderen die nu opgroeien krijgen er ook mee te maken. Maar dat is lang niet zo erg als de verschrikkelijke kinderserie Dora. Voor wie Dora niet kent (jaloers): Dora is een meisje met een topzwaar hoofd en dito kapsel, die met haar aapje met schoenen aan saaie en hypercorrectie avonturen beleeft. En daarbij in de Nederlandse versie terloops de kijkertjes Engelse woorden leert. Maar laat haar dan alsjeblieft eerst even aan haar Nederlands werken! Want als mijn zoon zijn schoenen aantrekt, wat hij nog maar net kan, en het is gelukt, roept hij uit: “Het lukte papa!”. Bij Dora wordt de onvoltooid verleden tijd er dan ook echt met harde hand ingeramd. Kijk maar. Dit eindlied zit in élke aflevering van Dora.

Zag je het? Of, ehm, heb je het gezien bedoel ik? Zoals de twee zinnen hiervoor blijkt: de betekenis van de ovt is vaak anders dan de vvt. “Dat ging ik net doen” betekent iets totaal anders dan “Dat heb ik net gedaan”. In het eerste geval wil je het gaan doen (wat is Nederlands toch een vreemde taal); dat ligt dus nog in de toekomst. In het andere geval is wat er gedaan moest worden klaar, verleden tijd dus. Om maar een ander voorbeeld uit dit filmpje te gebruiken: “we did it” valt natuurlijk niet te vertalen naar “we deden het”. In het Nederlands is het mogelijk de onvoltooid verleden tijd te gebruiken voor iets wat je als toekomst bedoelt. “Dat zou ik willen doen” klinkt Nederlandser dan “Dat zal ik willen doen”, maar als je puur naar de tijd van het hulpwerkwoord (vgl. zou en zal) kijkt, dan slaat de eerste zin nergens op (Einstein buiten beschouwing gelaten).

conclusie

Het gebruik van ovt in nasynchronisaties speelt met een taalkronkel in het Nederlands, waardoor er een andere betekenis aan een zin komt dan bedoeld in de oorspronkelijke taal. Ik gaf het toch 2 sterren. Eén ster voor de nostalgie, en één voor de noodzaak van het passend maken van de nasynchronisatie in de originele animatie. Maar ik trok er ook weer één ster af vanwege het slechte voorbeeld dat het aan kinderen geeft. Want jong leerde is oud deed.