| wat | modale partikels |
|---|---|
| waar | in je zinnen |
| waarom | om te laten zien dat je een echte Nederlander of Chinees bent |
Schematische weergave van modale partikels
Eerder al schreef ik over de klank van het Nederlands. Beheers je die, dan hoor je er bij hoor. Gezellig! Maar wil je als buitenlander écht het Nederlands masteren, dien je je ook te bekwamen in zulke typisch Nederlandse dingen als modale partikels. Nu zul je denken: “Wat zijn modale partikels nu toch weer?” En zonder dat je het weet heb je er drie gebruikt.
Modale partikels komen maar in een handjevol talen ter wereld voor. Het zijn kleine woordjes, zoals ‘ook’, ‘maar’ of ‘even’ die an sich niets aan de betekenis van de zin bijdragen, maar deze een soort klank of intentie meegeven. Vaak hebben die woorden al een betekenis, maar die wordt dan dus mooi even (<– kijk!) niet gebruikt.
Ter illustratie:
- Vergelijk: ‘Is je broer er?’ met ‘Is je broer er ook?’ – de spreker is helemaal niet geïnteresseerd of je broer er ook is, maar het praat zo lekker.
- Of neem: ‘Ga nu maar weer eens door met die recensie’ – de maar, weer en de eens geven hier geen tegenstelling aan, laat staan het verzoek om opnieuw en maar één keer door te gaan met het recenseren, maar veeleer een ongeduld van niveautje-
.
Ik zeg dus gewoon altijd maar: diegene die modale partikels onder de knie heeft, die heeft anders wel even het Nederlands mooi goed te pakken, of niet soms eens, ja toch?
Modale partikels zijn zodanig verankerd in de Nederlandse taal dat Nederlanders ze graag te pas en te onpas willen invoegen als ze een andere taal spreken. Ik was vroeger eens op visite bij een middelbareschoolvriend. Deze had een paar Ieren te logeren, en moeders had de maaltijd voorbereid:
No whore? C'mon lads, we're leaving this banjaxed land!
moeders: So, did you like the food?
Ieren: Aye ma’am, ‘t was the best bangers ever
moeders: No hoor, I bought it in a shop.
Had moeders hier gewoon ‘no’ gezegd, dan was er geen hart onder de riem gestoken. Moeders had zichzelf weten af te tekenen als een barbaarse huisvrouw die niet alleen haar eten niet zelf kookt, maar ook haar gasten bedriegt! Het betere Engelse alternatief was geweest ‘Just kidding, I bought it in a shop’, maar dat was een denkstap te ver.
welke talen nog meer?
Volgens de favo-bron van Recensiekoning, Wikipedia, wordt naast in het Duits (“Das ist ja sehr schön!”) en het Nederlands ook in het Mandarijn veelvuldig gebruik gemaakt van modale partikels.
Vergelijk bijvoorbeeld 鲍勃明天做的完那些作业 met 鲍勃明天做完那些作业, het verschil moge duidelijk zijn dat in de eerste zin de mogelijkheid of de intentie van het huiswerk maken door Bob wordt aangegeven. In de tweede is dat natuurlijk absoluut niet het geval.
Modale partikels krijgen van mij vier sterren. Een ster aftrek omdat we ze moeten delen met Chinezen.
Twee bakjes met Thank You elop? Komt elaan hool!
Vijf sterren voor het eerste plaatje.
ROFLOL Wat een geweldig grappige recensie. Die Chinees! En die Chinese tekens! En het woord ‘banjaxed’, dat krijgt van zichzelf al 5 sterren! En al die malle modale partikels. Zeg nou zelf, ‘modale partikels’, dat klinkt van zichzelf al hilarisch!
Zo, en nu ga ik maar eens even lekker een mandarijntje eten, hoor.
Wat een leuk en leerzaam verhaal! Dat we die gekke dingen in onze taal hebben en de meeste buitenlanders niet, dat wist ik eigenlijk toch ook al wel. Maar welke talen deze met ons delen, dat wist ik weer niet. En wat een naam, modale partikels, eerder fysica dan grammatica!
Maar waar komt in vredesnaam de naam ‘modale partikels’ vandaan? Dat mag Jan weten. (Jan Modaal that is)
Een partikel is een klein deeltje, en volgens Taalunieversum “drukt modaliteit drukt uit tussen de beschrijving en de werkelijkheid, bijvoorbeeld het oordeel van de spreker ten opzichte van de waarschijnlijkheid, mogelijkheid, wenselijkheid van de inhoud van de zin.” (wat dat ook moge betekenen)
‘Partikel’ is (geloof ik) taalkundig een duiding voor woorden die klein zijn en verder niet zijn te classificeren. Ze vallen onder bijwoorden.
De modaliteit van een zin is inderdaad wat je beschrijft, behalve dat ik het had verwoord met één keer ‘drukt’. In PVV-kiezerstermen (hiermee bedoel ik natuurlijk niet jullie) geven zij een ‘smaakje’ aan de zin. Het zijn de specerijen van de zin zeg maar.
Robbert ten Brink doet ook altijd zoiets:
‘Merry Christmas, hé?’
鲍勃明天做的完那些作业 = Bob eindigde om dat te doen baan morgen
鲍勃明天做完那些作业 = Bob eindigde die baan morgen
Aldus google translate (:
wat bespreek je volgende week?!
Nou Olaf, de volgende keer ga ik het hebben over buitenlandse woorden met een Nederlandse herkomst. Zoals Santaclause, maar er zijn er nog veel meer!!
Ik keek eigenlijk uit naar interessante wetenschap meegenomen van het CERN. Maar deze wetenschap nog veel schokkender. Nooit geweten dat ik dat al tijd zomaar even heb gedaan. Volgens mij heeft het (oude) Grieks ze ook, zoiets staat me dan wel weer bij, uit een duister verleden.
Ja ik kan ze me ook herinneren. Maar wikipedia zegt er niets over. Vreemd…
Ik weet bijna wel zeker dat het Oude Grieks ze heeft. Maar dat baseer ik op het feit dat ik de korte woordjes die ik niet kende gewoon niet vertaalde, of vertaalde met iets dat qua relevantie totaal onafhankelijk was van de betekenis van de zin…
Voor een definitie (of omschrijving, dan hoeft het niet zo exact) van modaliteit zou ik het ‘taalunieversum’ niet vertrouwen, zij kunnen immers hun eigen naam niet eens spellen. weet mijn intuitie echter goed onder woorden te brengen: Het gaat om de relatie tussen de zin (een rijtje woorden) en hetgene waar deze zin naar verwijst (een situatie in de werkelijkheid, of een idee in iemands hoofd).
Voorbeeldje:
De zin ‘de recensiekoning wast zijn shirts nooit’ kan uitgebreid worden in verschillende modaliteiten, zoals ‘de recensiekoning kan zijn shirts niet wassen’ (mogelijkheid), ‘ik weet niet of de recensiekoning zijn shirts wast’ (kennis), ‘ik denk dat de recensiekoning zijn shirts online bestelt’ (vermoeden), etc..
In deze voorbeelden voegt modaliteit echter nog behoorlijk wat betekenis toe. Deze betekenis-toevoeging is veel groter dan een snufje zout of ‘een smaakje’ als je het mij vraagt: de inhoud wordt duidelijk anders als we de modale uitdrukking weg zouden laten.
Modale partikels hebben, binnen het landschap van andere modale uitdrukkingen, kennelijk de lollige eigenschap om iets veel subtielers toe te voegen. Soms kan je ze gewoon weglaten (syntactisch altijd, semantisch soms), maar soms mis je dan net dat snufje zout of dat ene korianderblaadje dat noodzakelijk is voor de nuance… Vet hoor, modale partikels! 10 sterren voor alle recensies waar we iets van leren!
tjonge, dat valt nog niet mee, zo’n link posten…
Dat zijn leuke stukskes voor de mensen.