Deze week, op 15 januari om precies te zijn, bestaat Wikipedia tien jaar. Vier jaar na de oprichting van deze internetencyclopedie ging een parodie van de site online, Uncyclopedia geheten, die inmiddels bijna 26.000 artikelen bevat. Sinds juli 2006 is er ook een Nederlandse editie, met de naam Oncyclopedia, dat iets meer dan 2000 artikelen telt. (Ter vergelijking: de Engelse en Nederlandse Wikipedia’s hebben respectievelijk zo’n 3,5 miljoen en 660.000 artikelen.)

Net als bij Wikipedia mag iedereen toevoegen en veranderen wat hij wil, zolang die wijzigingen bijdragen aan de kwaliteit van het artikel in kwestie. In eerste instantie denk je dat je in een paar jaar tijd met een paar honderd of paar duizend mensen wel een leuk stuk kunt schrijven. Dat is een misverstand.

Het grootste bezwaar is dat de toon vaak te jolig is. Vanaf de eerste zin merk je dat er iemand aan het schrijven is. Daar bedoel ik niet mee dat de schrijver zegt wie hij is, of dat hij in de ik-vorm schrijft (al gebeurt dat knullig genoeg wel in het Nederlandstalige artikel over Uri Geller). Nee, ik bedoel dat het niet alleen niet klinkt als een encyclopedie – en wil het een parodie zijn, dan moet het daarop lijken – maar ook dat bij iedere gelezen zin de lach van de schrijver weerklinkt.

'Zal ik schrijven dat je vroeger spreeuwen wurgde?' 'Haha, lachen, ja, haha.'

Je hoort mensen wel eens het verwijt maken dat ‘iemand denkt dat hij leuk is’. Bij de oncyclopedieën denken ze inderdaad dat ze leuk zijn. Dat zeg ik niet verwijtend. Ze denken het echt. Serieus.

Dat wil niet zeggen dat er geen grappige dingen te vinden zijn. Het Engelstalige artikel over Mel Gibson begint met een verzonnen citaat van Gibson zelf: ‘The allegation that I am anti-Semitic is the biggest lie since the Holocaust!’ En over zijn film Braveheart heet het: ‘Braveheart was a movie made in 1955, but has since retired due to health reasons.’ Evenmin onaardig is dit stukje uit het Oprah Winfrey-artikel: ‘An endorsement from Oprah Winfrey means success, even if you’re selling bacon to kosher Jews, “Oprah” equals “product sales”.’ Dit kan ook wiskundig worden bewezen, zegt het artikel: ‘Oprah = product sales.’

Zeer geslaagd is het stuk over Paris Hilton. Als lezer verwacht je een reeks harde grappen en absurde verhalen, maar het artikel gaat over het Hilton in Parijs en bevat toespelingen op het promiscue gedrag van degene op wie je eigenlijk zocht. De laatste zin uit dat artikel: ‘The next time you’re in France, think of the experience you could be having at the capital’s premier hotel. Whether young or old, rich or poor, male of female, there really is room for anyone in Paris Hilton.’

Op de Nederlandse versie zijn de artikelen in de regel minder leuk. Het is een beetje of je naar Woensdag Gehaktdag zit te kijken, na net een Roast te hebben gezien. Wie op ‘George W. Bush’ zoekt, komt terecht op een pagina over ‘Sjors Dubbelvla Struik’. Inderdaad, dat is niet grappig.

'Dus ik ben de enige op deze redactievergadering die die Dubbelvla-grap niet ziet zitten?'

Om bovenstaande grap nog minder leuk te maken, ga ik hem uitleggen. Dat ‘Dubbelvla’ – waar komt dat vandaan? Dat zit zo: wie op zijn Engels de W (‘double-u’) snel uitspreekt zegt zoiets als dubya. En met een beetje fantasie wordt Dubya dubbelya en dubbelya dubbelvla. Op Uncyclopedia heet George W. Bush gewoon George Dubya Bush. Dat is herkenbaar. Die Dubbelvla is hier geen staande uitdrukking.

Nu nog dat ‘Struik’. Dat heeft alweer iets met het Engels te maken. Struik is namelijk de Nederlandse vertaling van het woord bush. Vandaar die naam Sjors Dubbelvla Struik. Eigenlijk hadden de schrijvers iets meer met dat ‘George’ moeten doen. Zo kun je in het Engels zeggen ‘By George!’ en dat betekent dan ongeveer ‘Wel allemachtig!’ Gelukkig mag je zelf alles op Oncyclopedia veranderen, dus wie weet heeft dat artikel binnenkort wel de naam ‘Allemachtig, wat een slechte grap’.

De site bevat ook ronduit platte geestigheden. Wat te denken van deze grol in het artikel over Femke Halsema: ‘In 1984 ontving Haalzemaar haar prostitutiediploma en werkte tot 1990 als Kamerslet.’ Helaas heb ik geen tijd en ruimte om ook deze grap uit te leggen. Kan het flauwer?

Ja hoor: ‘Wiskunde is een van de oudste wetenschappen en is daarmede verwant aan het oudste beroep ter wereld. Zeker wat betreft het aftrekken en vermenigvuldigen.’ Wie op Duitsland zoekt komt op het artikel Mofrika. Echt, het staat er. Dat is geen grap – nou ja, eigenlijk wel dus, helaas.

Nogmaals, niet alle artikelen zijn vergeven van die treurige lach-of-ik-schiet-humor, maar in de meeste gevallen ben je geneigd te denken dat Kinderen geen bezwaar best een prima serie is.

‘Er is niets tegen geoudehoer, zolang er maar Gods zegen op rust,’ schreef Reve in Op Weg Naar Het Einde. Jammer genoeg geldt dit nog niet voor genoemde parodieën.