Eeuwen voordat breezers, het internet en Slayer verantwoordelijk werden gehouden voor het bederven van de jeugd, wees men koffie aan als het vertier dat gezag en volksgezondheid zou ondermijnen. Het product had weliswaar de zegen gekregen van de Kerk – paus Clemens VIII  had aan het einde van de zestiende eeuw bepaald dat koffie een echt christelijk drankje was – maar dat deed in Europa de roep op een verbod niet verstommen.

'Lekker bakkie, Schlendrian.'

Uiteindelijk stond dit de oprichting van vele koffiehuizen niet in de weg. Het eerste werd geopend in Venetië, in 1645. Andere Europese landen volgden dit voorbeeld. Ook Duitsland, waar ze al eeuwen aan een andere drank gewend waren, ontkwam niet aan de koffierage. In Leipzig stond koffiehuis Zimmermann, waar omstreeks 1734 Johann Sebastian Bach zijn Kaffeekantate ten doop hield, een operetteachtige compositie van ongeveer 25 minuten.

De plot van het stuk is als volgt: Herr Schlendrian heeft een dochter, Liesgen, die heel graag koffie drinkt. Haar liefhebberij stoort hem zo dat hij dreigt haar geen eten, kleren, bals en dergelijke meer te geven. Dat moet hij dan maar doen, zegt ze, want als ze geen koffie krijgt, dan lijkt ze op ‘ein verdorrtes Ziegenbrätchen’. Schlendrian bedenkt een list en dreigt dat ze ook niet zal mogen trouwen, zolang ze koffie blijft drinken. Liesgen bindt in en vraagt haar vader een man voor haar te zoeken. Nadat hij er een voor haar heeft gevonden, laat ze in het huwelijkscontract opnemen dat ze toch koffie mag blijven drinken. Het stuk besluit met de moraal dat we niet te streng moeten zijn over de jeugd van tegenwoordig, omdat de voorgaande generaties ook hun ondeugden hadden.

'Oké Leipzig, deze is voor jullie: Hat man nicht mit seinen Kindern Hunderttausend Hudelei!'

Akkoord, het libretto is niet briljant, maar de muziek wel. Luister eens naar de openingsaria, die zo’n vette riff heeft dat we gerust mogen spreken van barok ’n’ roll. Ook prachtig is het slot, een samenzang van verteller, Schlendrian en Liesgen. Zeer wonderlijk is de aria waarin Liesgen de geneugten van de koffie bezingt (‘Lieblicher als Tausend Küsse’) – deze klinkt zo tragisch en smartelijk dat je denkt dat ze haar dode geliefde beweent.

Schenk dus een kopje in en zing mee: ‘Ei, wie schmeckt der Coffee süsse!’ 5 klontjes