| wat | Fooi geven in Nederland |
|---|---|
| waar | in de Horeca en haar periferie |
| waarom | omdat die krengen anders nog chagrijniger worden |
Twee keer de zalm. Mag ik u complimenteren met uw exquise smaak?
Ik was altijd trots op horeca-Nederland; in tegenstelling tot het Amerikaanse model is de fooi sinds jaar en dag inbegrepen bij de prijs van het eten en drinken dat je nuttigt in café’s en restaurants. In de Nederlandse Wet heet dit officieel ‘bedieningsgeld.’ Wij hadden geen extra blijk van waardering nodig, dacht ik toen ik als kind op vakantie in Amerika voor het eerst het verschil zag. Bij ons was de bediening gewoon in orde en hoefde je niet zelf na het krijgen van de rekening nog aan de slag met procenten van bedragen en munten die je achterlaat op tafel. Je kon je gelijk door het volgende programmapunt van de avond: ruzie maken over wie er nog mee gaat wat drinken in een barretje.
Die wereld is veranderd. Via pizzakoeriers, taxichauffeurs en mannetjes die je tassen naar boven dragen (de beroepen waarbij de fooi zelfs in Nederland niet echt is inbegrepen) is de ‘tip’ overgeslagen naar obers en serveersters. Eigenlijk kan ik me geen diner buiten de deur meer heugen waarbij ik niet extra geld achterliet voor degene de me bediende. Tenzij het echt te belabberd was. Toch stond er in alle oude Lonely Planets over Amsterdam met nadruk dat in Nederland ‘Tips included’ waren. Het mocht niet baten.
Zo kan het ooit zijn...
Omdat Nederlanders socialisten zijn in hart en nieren is er met deze overgewaaide Amerikaanse gril als volgt omgegaan: in de meeste restaurants wordt de fooi in een fooienpot gestopt en aan het eind van de avond verdeeld over al het personeel. Als je extra fooi bijpint, pakken ze het verschil cash uit de kassa en dumpen het in een wekfles op een plankje. Gevolg is dat de bediening maar een fractie terugziet van het extraatje waar zij voor hebben lopen slijmen. Hoe vaak word je echt uitbundig bedankt voor een goede fooi? Gevolg daarvan is weer dat ze veelal maar weer in hun eigen chagrijnige modus zijn geschoten.
Kortom: EN we betalen een fooi die is inbegrepen, EN we betalen een fooi die we zelf hebben verzonnen EN de bediening is – uitzonderingen daargelaten – alsnog niet echt behulpzaam.
Ik pleit in die zin, na een jaar of twintig nadenken, dan ook voor het Noord-Amerikaanse model. Personeel dat met klanten in aanraking komt verdient iets minder, maar moet op basis van hun gedrag extra worden beloond. En dan niet heel zuinig als het goed is en wel heel zuinig als het slecht is. Natuurlijk zie je dan gelijk dat de glimlach van de serveerster of het compliment voor je nieuwe trui zo nep zijn als het gezicht van Linda de Mol, maar dat geeft niet: bediend worden is een deal, zoals je afspreekt met jezelf dat je schrikt van de dinosaurussen op het scherm in de bioscoop.
Een ster voor het Nederlandse systeem, plus nog een ster fooi, want je moet ergens beginnen.
Deze recensie verscheen eerder op 5 mei 2011 in de Volkskrant.
Olaf pleit voor het model dat als laatst benoemd wordt (ik noem het het vd Valk-model). Ik heb daar jaren schnitzels door mensen hun strot gedouwd en het systeem daar beviel me prima. Ieder werkt in zijn eigen wijk en de fooi die verdiend wordt is voor jezelf. Zo verdiend de hardste slijmbal het meest.
Jammer genoeg gaat het bijna nergens zo in Nederland. Ik word kotsmisselijk van mensen die heilig overtuigd zijn dat de fooi inbegrepen is bij de prijs van het eten. Deze overtuiging is vooral gunstig voor de typisch gierige Nederlander, misschien niet beseffend dat het personeel vrijwel altijd tegen minimumloon werkt.
Mensen die het lef hebben na goede service en lekker eten zonder fooi weg te gaan zijn of onwetend (maar kom op… hoelang werkt het al zo in de horeca) of gewoon vieze gieren!
ik geef over het algemeen fooi als ik lekker heb gegeten.
als ik lang op mijn eten heb moeten wachten (en dan bedoel ik echt lang terwijl het niet druk is / er genoeg personeel rondloopt) of als er iets niet gaar of juist te gaar is geef ik geen fooi. terwijl dat laatste de fout is van de keuken en niet van degene die het komt brengen, maar ja.
heb eens ergens gezeten waar tot het dessert het eten en de bediening goed was. en toen vergaten ze ons een beetje. 3x vragen om dessertkaart, nog eens vragen waar dessert blijft, vragen of we nog een kopje koffie na mogen, nog 2x vragen waar het kopje koffie blijft, om de rekening vragen, nog eens vragen en dan uiteindelijk zelf maar ophalen. en dan de bediening beteuterd kijken dat ze geen fooi kregen.
tegen de tijd dat we aan het dessert toe waren liepen ze met zijn 2en 4 tafels te bedienen… dan hoeft dat toch niet zo?
Hoewel ik zelf in de horeca heb gewerkt én altijd fooi geef afhankelijk van hoe de service was, ben ik het niet met je eens, “horeca tijger”. Ik heb slechts op één plek minimumloon verdiend en dat was op mijn 14e in een ijssalon, bij alle andere gelegenheden kreeg ik netjes betaald. De fooi was een leuk extratje, maar ik vond het ook prima als mensen geen fooi gaven. In het Amerikaanse systeem verdient bedienend personeel echt bedroevend weinig, zij zijn dus afhankelijk van de fooi om een enigszins compleet salaris binnen te schrapen iedere maand. Hier in Nederland is dat niet het geval en is fooi echt een extra beloning voor goede service. Maar ja, als jij dan achter de bar staat te mopperen dat die 3,50 te weinig is en afkomstig van een “vieze gier”, dan snap ik wel dat jij niet meer fooi krijgt…
Ik moest gelijk aan de openingsscène van Resevoir Dogs denken. Mr. Pink heeft wel een punt. In een week doen ik weet niet hoeveel mensen gewoon hun werk voor je. Veel van deze werknemers en kleine ondernemers verdienen niet veel geld. Op de een of andere manier hebben we met z’n allen bedacht dat van al die mensen alleen bedienend personeel in de horeca daarvoor een fooi verdient. Maar wat is nou helemaal het verschil? De bediening in restaurants is over het algemeen niet bijzonder, ze doen niet meer dan hun werk. En voor je werk krijg je salaris, net als bij de McDonald’s. Het wordt al anders als er wel sprake is van een vlotte, prettige bediening, dan trekken we trillend van opwinding onze portemonnee om dat geweldige gedrag onmiddellijk te belonen. Maar toch denk ik dan ergens: ik bel toch ook niet de Ikea om te achterhalen welke Björn een fooi verdient voor die geweldig strak afgewerkte schroefjes bij mijn Billy?
Het probleem in de Nederlandse horeca is dat de bediening in veel gevallen traag, ongeïnteresseerd en chagrijnig is. Soms lijkt het dat hoe verder je de grens over bent, hoe vriendelijker het personeel in de horeca is. In restaurantjes in bv Griekenland, Kroatië, Tsjechië en Italië doet het horecapersoneel vaak zichtbaar zn best om het je naar je zin te maken. Vaak word je met een vriendelijke glimlach geholpen, men maakt soms een vriendelijk praatje en wanneer je non-verbaal contact zoekt komen ze doorgaans vrij snel.
In Nederland zie je vaak het tegengestelde. Je moet soms ontzettend lang wachten voordat er uberhaubt bediening bij je tafeltje is, als het lang duurt voordat het eten op tafel staat, is er geen enkele uitleg , laat staan verontschuldigingen. Maar het ergste is nog het chagrijnige smoelwerk waarmee het bedienend personeel vaak rondloopt: ze stralen uit dat ze hun werk niet leuk vinden en dat ze al helemaal niet op klanten zitten te wachten.
Alhoewel ik desondanks toch vrijwel altijd een fooi geef is dit met grote tegenzin. Als er één land is waarin het personeel door de bank genomen geen fooi verdient, is het wel Nederland.
Na een paar baantjes in de horeca, weliswaar niet in de bediening, ben ik ervan overtuigd dat fooi geven echt onzinnig is.
Ik zag er nooit van terug, terwijl ik toch ook verantwoordelijk was voor het goede verloop van de avond. Daarbij zijn de lonen in Nederland prima, vooral in de horeca, dus je krijgt toch al betaald voor het werk dat je goed hoort te verrichten, waarom dan nog extra beloning als je dat met een glimlach doet?
Fooi is een blijk van waardering. Toen ik in de horeca werkte, vond ik het niet verschrikkelijk om geen fooi te krijgen. Je leert ook wel inschatten of een tafel het doet omdat ze het niet naar hun zin hebben gehad, of simpelweg omdat ze niet zoveel te besteden hebben. De mensen die een euro achterlieten terwijl ze zojuist voor 1500 euro met twintig (vaak zeer irritante) personen voor- hoofd- en nagerecht hadden gegeten, maakten me echter woedend. Soms ben je aan het rennen en vliegen voor een tafel, en dan is het zo’n dooddoener om geen fooi te krijgen.
De lonen in de horeca zijn niet heel veel hoger dan bij bijvoorbeeld de Albert Heijn. Dat geringe verschil is in mijn ogen te verwaarlozen vanwege de fysieke inspanning die je op een gemiddelde avond moet leveren. Dus fooi inbegrepen? Muah. Ik weet vrijwel zeker dat het envelopje met geld dat ik elke maand kreeg een aardige afspiegeling was van het geld dat we extra bovenop het totaalbedrag kregen.
Daaraan wil ik dus wel toevoegen: fooi moet niet verplicht zijn. Het moet een blijk van goede service zijn. Als ik nu 5 of 20 cent fooi geef, is dat om een statement te maken: ‘De service was beroerd, doe er wat aan’. Kortom: alleen fooi uit blijk van waardering, niet omdat het moet.
Wordt er nou tussen neus en lippen door vermeld dat de auteur taxichaffeurs fooi geeft? Waarom dat? En de buschaffeur dan? ‘Goedemorgen, ik heb twee strippen nodig, en stempel er ook maar eentje voor jezelf’.’
Bedienend personeel heeft geen recht op fooi vind ik. Fooi kunnen ze verdienen! En over het algemeen is dat bij mij zeer afhankelijk van de hoogte van de rekening omdat ik dat naar een handig bedrag afrond. Bij een rekening van 19,80 moeten ze het helaas dus maar met 20 cent fooi doen, tenzij ze meer gedaan hebben dan enkel bedienen. Extra service = extra fooi.
Ik vind zelf heel die fooiencultuur maar vervelend, ook op vakantie. Moet je opeens de handdoekenman, de kamermeisjes, de reisleider etc. allemaal fooi gaan geven. Het gaat niet om die ene euro, maar je moet er wel weer klein geld voor apart gaan houden. Geef die mensen gewoon een all-in loon!
Waar ik werk wordt foor verdeeld over het gehele personeel. Beniening zorgt tenslotte voor de service, keuken voor kwaliteit eten en dat het op tijd op tafel komt en de afwas dat je borden netjes schoon zijn en je zeker weet dat je niet met één of andere ziekte naar huis loopt.
Je werkt als een team en als alles klopt krijg je met z’n allen fooi, hierdoor kunnen we elkaar er ook op aanspreken als het niet gaat zoals het moet, en dit doen we dan ook.
Als wij een te drukke avond hebben of we lopen de kantjes er vanaf begrijp ik dat we weinig fooi krijgen, het geldt als een mooie extra als we goed ons best doen. Ik ben er dan ook van overtuigd dat we meer fooi krijgen als we goed ons best doen, en daarmee is het NL systeem een prima systeem waarbij je ‘extra’ goede service krijgt en het personeel hiermee beloont.
Natuurlijk blijf je altijd die ‘zeikerds’ hebben die met een fikse rekening niks fooi doen terwijl je heel erg je best hebt gedaan, maar dat nemen we dan maar voor lief.
Ik rond zelf trouwens bijna altijd het bedrag af op 5 euro als de service gemiddeld is. Als het klote is krijgen ze niks, als het heel goed is gegaan komt er 5, 10 of zelfs 20 euro bovenop. (afhankelijk van de rekening natuurlijk!)
Fooi is een bijzondere beloning voor een bijzondere inspanning! Zoals deze: http://www.horecainspiratie.nl/Pages/Lebbis_over_gastvrijheid.aspx
Je hebt ergens gelijk Olaf, het is over het gros van de Horeca slecht gesteld.
De positie van bediening is veelal bezet door ongemotiveerde studenten maar soms zitten er gelukkig mensen tussen die het duidelijk met plezier doen en het eten met charme weten te presenteren.
Als je in een iets hoger segment werkt (of gewerkt hebt zoals ikzelf als Maître), werken er mensen die van de Horeca hun vak gemaakt hebben en trots zijn op het feit dat zij een bepaalde rol binnen het restaurant vervullen.
Zo heeft iedereen een rol varierend van Maître (gastheer) tot Entremetier (diegene die de groenten mag wassen en snijden) en zijn er genoeg carrièrekansen om het interessant te houden.
Fooien zijn absoluut niet verplicht, maar wel een welkome extra op het einde van de avond, week of maand.
Over het algemeen wordt er tussen de 5% en 10% ge-’tip’t waar we de gasten vaak netjes voor bedanken doch geen gat in de lucht springen zodat de sfeer voor de overige gasten beïnvloed wordt of de overige gasten teveel te laten blijken dat de fooi toch wel erg gewaardeerd is.
Als een kleine restaurant pakweg €2000 omzet draait op een avond dan is er gemiddeld €140 (7%, eerlijk) te verdelen over bijvoorbeeld 10 FTE’s = €14 p.p. (inclusief koks en afwasser omdat die ook bijdragen aan de algehele ervaring; als de service goed is maar het eten slecht of het bord vies geef je ook geen fooi).
Op een avond is dat niet veel, wellicht een paar biertjes in het café na het werk, maar keer je het maandelijks uit dan wordt het interessant; zo’n €300 per maand bovenop een doorgaans basis-salaris.
Ik vond dat altijd een leuk extraatje voor ons personeel en als ik ergens goed heb gegeten zal ik zeker niet schromen een extraatje voor het personeel achter te laten
the worlds smallest violin…
na 16 jaar internationale horeca weet ik het zeker: nederlands horeca personeel heeft niets te klagen! wij verdienen hier het meest en hoeven het minst te doen. in amerika, canada, spanje en frankrijk werkte ik vele malen harder omdat we steevast met minder bezetting waren. ook krijg je daar als gast gewoon meer (en dus loop je als bediening meer), denk aan de extra broodjes en flessen water in frankrijk, de refills in america&canada. in america en canada vooral ben je echt afhankelijk van je fooi, om een decent salaris op te halen. in europa kun je ervan leven, maar enkel in nederland verdient de horeca echt een minimum inkomen, en let wel: het minimum in nederland is hoger dan in in andere landen.
ofwel: ik heb fooi in NL altijd gezien als de beloning voor het extra dat bediening/keuken toevoegen aan je avondje uit. niet omdat ze hun werk doen… al is iedereen natuurlijk altijd blij met extra geld! zo ook buschauffeurs, kassieres en secretaresses
Het probleem in Nederland is tweeledig: 70% van de mensen geeft hoe dan ook geen fooi, en 80% van het bedienend personeel is incapabel of onvriendelijk of een combinatie van beide. Die incapabele medewerkers zoeken geen andere baan omdat, inderdaad, in Nederland de horeca sowieso wel aardig verdient. En die gasten van de Calvinistische inslag worden bij echt goede bediening wel weer gecompenseerd door degenen die een royale service met een royale fooi belonen. Misschien ben ik het dus toch wel met Olaf eens, maar het zou een goed idee zijn om de burger middels een brief op de hoogte te stellen van een verandering in het systeem.
Meestal geef ik geen fooi. Bij gewoon een bakkie koffie of een tosti al helemaal niet. Bij echt smaakvol dineren kan ik er soms nog wel in meegaan. Alleen als ik heel erg goede zin heb, maar ik bewaar het liever voor het gezellige bakje van het KWF of voor een verloren CliniClownCollectant. Horecanten krijgen gewoon een salaris. Als ze meer willen gaan verdienen is er de keuze om een andere baan te zoeken. (Ik krijg trouwens nooit fooi op mijn werk en dat terwijl mijn salaris een fooitje is…)
Aan mij lag het niet hoor! http://zeynep.web-log.nl/zeynep/2011/03/dat-zal-je-leren-jij-onaangename-klant.html