Ik denk niet dat doodgaan heel moeilijk is. Tot die tijd is het gewoon een kwestie van ademhalen. Op zijn sterfbed zei Churchill dat hij het nogal ‘saai’ vond. De Amerikaanse senator Solomon Foot was heel wat enthousiaster: ‘Wat! Is dat de dood? Is het dan al zover? Ik zie hem, ik zie hem! De deuren staan wijdopen. Fantastisch! Fantastisch!’

De vrouw van de filosoof Denis Diderot kwam op zijn sterfbed met een abrikoos aanzetten. Zijn laatste woorden: 'Waar is dat in godsnaam goed voor?'

Over mijn eigen laatste woorden maak ik me wel een beetje zorgen, mocht ik onder de gelukkige omstandigheid sterven dat de arts een kleverig drankje heeft klaarstaan nadat ik nog een sigaret heb gerookt en naar Schuberts strijkkwintet heb geluisterd. Hopelijk ben ik dan net zo gevat als de Engelse dichteres Edith Sitwell. Toen haar werd gevraagd hoe het ging zei ze: ‘Ik ben net aan het doodgaan, maar voor de rest gaat het goed.’

In Lexicon van laatste woorden schrijft Werner Fuld dat de Amerikaanse dichter Walt Whitman geobsedeerd was met laatste woorden maar niet verder kwam dan ‘Shit!’ toen hij merkte dat zijn einde gekomen was en zich nog één keer tot de wereld richten kon. Fuld is zo verstandig om op te merken dat we de behoefte hebben om laatste woorden veel betekenis te geven en ze te beschouwen als de uitdrukking van iemands persoonlijkheid. Zo horen we liever dat Goethe ‘Meer licht!’ zei dan ‘Wijfie, geef mij je hand eens’, omdat het beter bij de dichter zou passen, maar vermoedelijk zei hij het tweede. (Ter geruststelling: wanneer de dood je plotseling komt halen en ik daar als enige getuige van ben, zal ik niet zeggen dat je mij hebt gevraagd om 112 te bellen, maar dat je van je naasten houdt.) In het geval van Whitman is Fuld overigens niet volledig. Volgens een andere bron vroeg Whitman namelijk aan de verpleegster om hem op een andere zij te leggen. Dat scheelt één letter: ‘Shift.’

De vulkanoloog David Johnston. Zijn laatste woorden: 'Vancouver, Vancouver, dít is het!' Hij deed voor de radio live verslag van de uitbarsting van de Mount Saint Helens.

Wat er kortom klopt van de laatste woorden van de natuurkundige en schrijver Lichtenberg  (‘Denkt u ook niet dat u van mij nu zogenaamde laatste woorden te horen zult krijgen?’) zullen we nooit weten, maar ze zijn het onthouden waard, net als die van Karl Marx: ‘Verdwijn uit mijn ogen, donder op! Laatste woorden zijn voor mensen die tijdens hun leven niet genoeg gezegd hebben!’

Zekerheid hebben we alleen in het geval van misdadigers die publiekelijk werden terechtgesteld. De seriemoordenaar Carl Panzram snauwde zijn beul toe: ‘Schiet toch een beetje op, idioot. In de tijd die jij nodig hebt, had ik wel tien man kunnen omleggen.’ Erg geestig zijn ook de laatste woorden van de detective Tom Horn, die om een moord naar de galg werd geleid. De handen van de sheriff trilden. ‘Je wordt toch niet nerveus, hè?’ vroeg Horn. ‘Dit is mijn eerste terechtstelling,’ zei de sheriff. Horn legde de strop om zijn hals en antwoordde lachend: ‘Van mij ook.’