Het Jozias van Aartsen-spel is – de naam zegt het al – een spel vol schunnigheden, ingehouden lachen en glasharde leugens. Het doel van het spel is zoveel mogelijk papiertjes te verzamelen, die aan het begin van het spel door de deelnemers worden beschreven.

Iedere deelnemer krijgt vier papiertjes en schrijft op één daarvan ‘Jozias van Aartsen’; de andere drie worden naar eigen inzicht ingevuld. Nadat alle papiertjes in een mandje of iets dergelijks zijn verzameld, kan het spel beginnen.

Degene die aan de beurt is, richt zich tot de persoon rechts van hem. Hij pakt een papiertje en leest voor wat erop staat, voorafgegaan door ‘ik ben’ of ‘ik heet’. Zo zou op een van de papiertjes kunnen staan: ‘Clearasil Boy de Beste’. Lukt het de persoon niet om zonder te lachen te zeggen: ‘Ik ben Clearasil Boy de Beste’, dan gaat het papiertje terug in de mand en moet de lacher een beurt overslaan. (De vraag wat mensen aan het lachen brengt, laat ik even buiten beschouwing. Tijdens de keren dat ik het heb gespeeld, wemelde het in ieder geval van de uitwerpselen en private delen, waarvan het komische effect denk ik voortkomt uit de anticipatie op zulk soort bedenksels.)

Trekt iemand een papiertje met ‘Jozias van Aartsen’, dan is het niet de bedoeling dat hij zegt ‘Ik ben Jozias van Aartsen’. In het Jozias van Aartsen-spel mag de naam Jozias van Aartsen niet vallen! De voorlezer moet iets anders zeggen, nog steeds zonder te lachen en in de hoop dat de ander hem zal geloven.

Na het voorlezen moet de ander namelijk zeggen of hij de voorlezer gelooft. Als dit het geval is, dan is het briefje voor de voorlezer. Als hij zegt hem niet te geloven, dan moet de voorlezer het briefje laten zien. Staat er inderdaad op wat is voorgelezen, dan moet de ongelovige lid worden van de VVD. Een beurt overslaan, bedoel ik.

Het is dus zaak om dingen in je hoofd te houden die je kunt zeggen wanneer je een van die Jozias van Aartsen-papiertjes trekt. De ervaring leert niettemin dat het moeilijk is die leugens geloofwaardig te maken, deels omdat je moet doen alsof je je verzinsel voorleest (terwijl het papiertje schreeuwt JOZIAS VAN AARTSEN) en deels omdat je een groot deel van het spel bij jezelf zegt: ‘Gewoon voorlezen, niet lachen.’

Natuurlijk wil ik niemand nodeloos belasteren en daarom vermeld ik dat het spel ook gespeeld kan worden met namen als Harmen Siezen, René Descartes en Ieniemienie.

Deze recensie verscheen op 13 september 2011 in de Volkskrant.