Enkele jaren geleden werd ik gebeld door mijn boekhouder. Hij klonk enthousiast. ‘Gefeliciteerd,’ zei hij. Ik ging rechtop zitten, klaar voor het goede nieuws. ‘Je hebt goed gedraaid vorig jaar!’ zei hij. Ik was blij. Het was niet per se mijn voornemen om goed te draaien, dat wil zeggen: ik draai liever goed dan slecht, maar ik ben een eenmanszaak gestart omdat mijn oom voor wie ik werk ineens facturen wilde zien, dus gaat het me er vooral om dat ik kan doen wat ik wil zonder naar de voedselbank te hoeven. Ik heb geen softwarebedrijf dat elk jaar wil groeien, als je snapt wat ik bedoel. De boekhouder somde wat getallen op die me verder weinig zeiden. Vlak voor hij op wilde hangen zei hij: ‘O, dat succes heeft wel tot gevolg dat je 9000 euro moet bijbetalen. Tot ziens!’

Gedesillusioneerd zat ik op de bank. Al mijn geld maak ik op. Ik consumeer, reis, eet, drink precies op mijn nulpunt, dus houd ik geen rekening met 9000 euro bijbetalen. Dat klinkt misschien dom, maar berekenende mensen zijn vaak niet de leukste. Het goede nieuws van mijn boekhouder was dan ook bijzonder slecht nieuws voor mij. Met wat extra klussen aannemen en wat roodstaan kwam ik er wel uit, maar ik nam me voor me niet opnieuw zo te laten misleiden door de redenering van een cijferman.

Dat mislukte. Het jaar erop belde hij weer. ‘Ja, jeetje,’ zei hij. Hij klonk bedrukt. Mij zakte onmiddellijk de moed in de schoenen. Ik opende een fles rode wijn – het was elf uur ‘s ochtends – en zei: ‘Zeg het maar.’ Hij zuchtte diep en zei: ‘Je omzet is gedaald, je winst is gedaald, je spullen zijn minder waard geworden.’ Ik schrok. Opnieuw had ik geen idee: ik had geen geldproblemen, wat er was ging op en als er niets was, dan was er even niets. Ik had niet gemerkt dat het zo slecht ging met mijn eenmanszaak. Vol begrip en succeswensen voor het nieuwe jaar nam mijn boekhouder weer afscheid. ‘O trouwens,’ zei hij. ‘Dat betekent wel dat je 11.000 euro terugkrijgt van de belasting.’

Boekhouders heb je in alle soorten en maten. Het is dan ook van belang dat je iemand vindt die precies snapt wat je doet, wat je beoogt, hoe je leeft en wat je doet. Een bevriende fotograaf is erg gesteld op zijn boekhouder, omdat deze proactief handelt. Die belt op en zegt: ‘Heb je nog iets gekocht voor in je huis?’ ‘Ja,’ zegt de vriend. ‘Een schemerlamp?’ ‘Prima,’ antwoordt de boekhouder. ‘Belichting, daar kan ik wel iets mee.’ Omdat al het tastbare kan dienen als ‘prop’ voor in een foto, probeert deze boekhouder dan ook – binnen de grenzen van het legale uiteraard – zoveel mogelijk af te trekken van de belasting.

Die van mij niet. Die van mij had ik al vier jaar. Hij belde twee jaar geleden op en zei: ‘Drumstokjes zijn privé-uitgaven.’ Ik zei: ‘Maar ik zit, naast mijn andere werk, in een band waarmee me we geld verdienen dat ik ook opgeef bij de belasting.’ Hij antwoordde: ‘In een band? Geld verdienen? Dat moet ik even opzoeken hoe dat werkt.’ Ik ben vorig jaar op aanraden van de fotograaf gewisseld van boekhouder. Beste financiële advies dat iemand mij ooit heeft gegeven.

verwarring alom