Mijn vriendin woont in Gent. Ze heeft nog meer handicaps: ze is half-joods en dyslectisch. Van W.F. Hermans las ik haar ‘Samen naar Oostende’ voor. Het verhaal gaat over een jongen en een meisje die naar Oostende gaan. ‘Vertel mij wat je weet van Oostende,’ vraagt het meisje aan de jongen. Hij antwoordt:

Het is een stad met grote gebouwen, allemaal hotels, de meeste gebouwd van grijze steen, allemaal ouderwets, allemaal monumentaal. Langs brede trappen daal je af naar zee. Er lopen leuningen langs waarvan om de zoveel meter een spijl tot lantaren is uitgegroeid. Niet ver daarvandaan is een grote sigarettenwinkel. – Onder de trappen zijn toiletten.

Elvire was enthousiast. Ik wilde niet gaan, uit angst voor de zee, en vooral omdat het meisje in dat verhaal aan een geheimzinnige ziekte lijdt. Ik moest niet zeuren: ‘Als Spinvis er een liedje over schrijft, kan het niet erg zijn.’ ‘Ja hoor, we zullen zien of ze er wespen op de appeltaart verkopen.’

Oostende werd in 785 cadeau gedaan aan de Vlamingen als dank voor hun inzet bij de slag om Nordham. Welnee, dat zoek je zelf maar op. Maar ik verzin niet dat Oostende een heel fraaie kathedraal heeft. Zo hoort het daar. Ik geloof dat steden als Oostende, Brugge, Gent, Antwerpen, Brussel en Leuven gezamenlijk een offerte hebben gekregen waarop stond dat ze er drie gratis zouden krijgen als ze er tien zouden bestellen. Tien laten bouwen, drie in goed vertrouwen.

We zijn er niet in geweest. Een meisje viel ons lastig met de vraag of we later wilden terugkomen om op het plein voor de kerk met andere mensen biddend op de foto te komen. Ik snap weinig van het moderne christendom. Noem me ouderwets, maar ik zou biddende mensen niet voor, maar in een kerk verzamelen.

Het was die dag zo mistig dat de zee niet te zien was: de drie vissersvrouwen vreesden het ergste. Ik zocht vergeefs naar de grote sigarettenwinkel. Ook van de brede trappen geen spoor: wel was er een trap in het zand. Elvire vond dat Hermans ons iets had wijsgemaakt. Dat het verhaal in 1942 geschreven was maakte niet veel indruk op haar, overwegende dat hij ‘jaarlijks dat boek had kunnen bijwerken – dat heeft hij met genoeg boeken gedaan’.

Kortom, het was een geslaagd verblijf, zeker toen ik op de terugweg het lot van de jongen en het meisje nog eens overdacht:

Hij liet niet blijken hoeveel moeite hij had zijn steeds sterker wordende verdriet dat zij Oostende mogelijk nooit bereiken zouden, te onderdrukken. Hij wist wel zeker dat zij dood zou gaan onderweg. Hoe zou het verder moeten?

(Het verhaal is te vinden in Moedwil en misverstand. De stad is te vinden in het westen van België.)