In Nederland kennen we de hoge waarschuwingssirene die kan worden ingezet bij rampen. Als het klinkt, worden burgers geacht deuren en ramen te sluiten en de radio aan te zetten voor nadere informatie. Het systeem werd in 1993 ingevoerd toen het oude systeem moest worden vervangen. Dat stamde namelijk nog uit de Koude Oorlog en deed de oudere mensen te veel denken aan toen ze nog met een fiets met bloembollen als wielen brood gingen halen bij een boer in de polder en er vanuit de lucht gevaar dreigde. Of zo.

Sinds 2003 wordt deze sirene – die om de oude mensen te plagen nog altijd ‘luchtalarm’ wordt genoemd – maandelijks getest op de eerste maandag van de maand om twaalf uur ‘s middags. Ik ben een groot fan van het alarm. Niet omdat de mogelijkheid van een nationale ramp me vrolijk stemt, maar het testen van het alarm geeft het land een Sinterklaas-WK-oudejaarconferenceske suggestie van saamhorigheid. Het is bij voorbaat strijden tegen een nog niet-bestaande vijand: Kom maar aliens. Kom maar giftige gassen. Wij zijn er klaar voor. Wij hebben namelijk een sirene.

klik maar voor groter

Ook ben ik een fan van het systeem vanwege de de welhaast filosofische vragen die de sirene oproept. Wat dacht je van deze: wat als er een ramp gebeurt op de eerste maandag van de maand om twaalf uur? Is er dan een tweede toon te horen? Om te laten weten dat het menens is? En zo ja: hoe wordt die getest? En als er een boom omvalt in een bos op zo’n sirene en er is niemand in de buurt, maakt het dan geluid?

En: worden de buitenlandse toeristen op die bewuste maandagen ‘s ochtends bij de recepties van hotels geïnformeerd over de test van het alarm? Of liggen er elke maand clustertjes Amerikanen onder de balies van de pannenkoekenhuizen in het centrum van Amsterdam?

Nog een laatste overdenking: wie zich afvraagt hoe de alarminstallaties eruitzien: het zijn die witte schotels die boven elkaar gemonteerd zijn op een stok. In de stad staan ze op hoge gebouwen, op het platteland op palen. Onlangs zag ik de alarminstallatie op een gebouw in de Vijzelstraat zitten toen het twaalf uur op de eerste maandag van de maand was. Ik was meteen ongerust, aangezien er schilders bezig waren op steigers, vlak naast de sirenes. En dan bedoel ik echt: een meter afstand of iets dergelijks. Wie schetste dan ook mijn verbazing dat de schilders gewoon doorgingen met hun werk? Óf ze waren al doof, of het is zo’n vernuftig systeem dat het geluid ver draagt, maar van dichtbij niet heel luid is. Ik weet het niet, maar hulde.

Tot slot: ik heb een keer een meisje versierd door het volgende te doen: even voor twaalven liep ik met haar door de stad. Zo’n tien seconden voor twaalf uur stond ik ineens stil. ‘Wacht,’ zei ik en ik keek mysterieus naar boven. ‘Ik zet even het alarm aan in de hele stad, speciaal voor jou.’ Toen was het twaalf uur, knipte ik met mijn vingers en begon het alarm van rechts en links te klinken. Een superromantisch plan natuurlijk, ware het niet dat het meisje een Blokker binnen rende, ramen en deuren sloot en een reeks wekkerradio’s in een vitrine aanzette om te wachten op nadere informatie.

Deze recensie verscheen eerder op dinsdag 13 december 2011 in de Volkskrant.