Weten jullie het nog, Koninginnedag 2012? De hordes mensen op straat, de zon die even wakker werd omdat ie moest plassen, meteen weer is gaan slapen, maar nu toch echt gaat opstaan, de concerten en dat ene kotsende meisje in tram 3? Aah, Koninginnedag.

Er is niets zo Koninginne als de vrijmarkten. Lekker je oude troep van zolder verkopen, want misschien heeft iemand anders er nog iets aan. Dat dat doorgaans niet het geval is, is bij de meeste mensen niet bekend. Dit zijn denk ik dezelfde mensen die vuilniszakken met kapotte t-shirts afleveren bij het Leger des Heils. Maar zo af en toe vind je iets leuks, zoals een oude schoolkaart van Nederland. Die wilde ik wel hebben.

Tien euro werd er gevraagd. ‘Dat is veel te veel, je mot afdingen!’ zei een vriend, vreemd genoeg ineens met een Rotterdams accent. Voor Rotterdamse accenten ben ik nog nét iets banger dan voor afdingen, dus ik beloofde dat ik zes euro zou bieden. Het gesprek ging als volgt:

1. Joost:Ik geef je acht euro voor die kaart!
2. Verkoper:Acht vijftig.
3. Joost:Negen!

Hierop keek de verkoper mij raar aan. Pas een half uur later, toen ik eindelijk even kon zitten, kwam ik erachter dat ik in mijn naïviteit had op-gedongen. Uiteindelijk betaalde ik tien euro en zei: ‘Ach, laat die euro maar zitten.’ Die euro, mijn ‘winst’ bij het afdingen, was ineens weer gereduceerd tot een schamele euro. Dit is wat ik niet begrijp van afdingen. Het gaat vaak over peulenschillen van bedragen. Door af te dingen, verlies je alle grip op de werkelijkheid: gefeliciteerd, je hebt een euro weten af te dingen. En dan nu lekker uit eten naar McDonald’s om je winst te vieren.

Goed opletten, verkopers! Mij moeten jullie hebben.

Ik vermoed dat afdingen niet zozeer een effectieve manier is om geld te besparen, als wel cultureel bepaald gedrag. Dit wordt goed geïllustreerd door een anekdote die ik eens hoorde over de tante van een goede vriendin, die uit Iran op bezoek was. Zij kocht een zwabber bij Blokker: ‘That will be five euros.’ ‘I’ll give you four fifty!’

Afdingen is net als fooi geven, een van die gekke financiële gedragsvormen, die in hoofdzaak gêne opleveren (en soms slaande ruzie met een kerstboomverkoper). Daarvoor vijf sterren. Nul sterren! Oké, twee sterren.

Deze recensie verscheen donderdag 10 mei 2012 in de Volkskrant.