| wat | desynchronosis van je circadiane ritme |
|---|---|
| ofwel | jetlag |
| gwaap, waarom schrijf je dit midden in de nacht joh | ik was alweer wakkééér!! |
Iedereen die wel eens langer dan vijf uur in het vliegtuig heeft gezeten – en dan niet naar Algiers of Kaapstad – heeft te maken gehad met jetlag. Harry Mulisch omschreef het als de ziel die te paard gaat en pas later aankomt, hardcore gelovigen zullen het wel huppeldepup God ladieda zonde noemen, maar wetenschappers noemen het een verstoring van je circadiane ritme, ofwel je dagelijkse biologische klok (pst, dit is de waarheid).
De wetenschap gaat losjes als volgt: in je hersenen zit een aantal cellen, in de zogenaamde nucleus suprachiasmaticus, ofwel je Harry Potter-klier. Deze oscilleren met een vaste frequentie en vormen daarmee een soort klok, die is ingesteld op een periode van grofweg 24 uur. Deze klok reguleert vervolgens de activiteit van bepaalde lichaamsprocessen, zoals spijsvertering en hartslag, via het hormoon melatonine, dat ook in slaapmiddeltjes te vinden is. Bij de meeste mensen is de periode iets langer dan 24 uur – daarom houden we natuurlijk stiekem van laat naar bed gaan – maar het daglicht zorgt ervoor dat deze elke dag opnieuw aan exact 24 uur wordt aangepast. Bij een jetlag verstoor je die klok en heeft je lichaam even nodig om deze grote aanpassing te maken.
'Hai hai, ik zie je over vijf dagen weer in Amsterdam!'
De verschijnselen van jetlag zijn onder andere hoofdpijn, vermoeidheid (oh ja?), duizeligheid en diarree. Geen verschijnselen van jetlag zijn onder andere diarree na Indiaas eten en spontaan in slaap vallen bij het kijken van In Love With Sterretje.
Hoe kom je er vanaf? Het beste is om gewoon te wachten en je meteen aan te passen aan het nieuwe ritme. Als je er echt snel van af wilt, raad ik je aan de eerste paar nachten in het Okurahotel te verblijven. Ze bieden daar – speciaal voor zakenheren – een anti-jetlagtherapie aan met felle lampen die ’s nachts te pas en te onpas aangaan. En vast een lekker ontbijtbuffet!
Inmiddels ben ik er na twee dagen na mijn terugreis uit Sydney nog niet vanaf. Ik had net even mijn ziel aan de telefoon vanuit Perth. Wat blijkt? Er is wat vertraging, want de veerboot naar Kaapstad is niet goed ingericht op paarden. Dat gaat een leuke week worden.
Ik heb normaal altijd vrij veel last van jetlag, maar ik heb ontdekt dat zo lang mogelijk onderweg zijn bevorderlijk is voor de vermindering van een jetlag.
Zo was ik op de heenweg naar San Francisco vanuit Londen (- 8u tov Londen) gevlogen via JFK met een overstaptijd van 7 uur. Daardoor was ik 20 uur onderweg, kwam ik ‘s avonds vermoeid aan, kon meteen gaan slapen en had geen last van een jetlag.
Op de terugweg vloog ik met een nachtvlucht vanuit JFK naar Londen, met een overstap van 5 uur, stapte ik over op een nachtbus en kwam ‘s ochtends vroeg aan in Amsterdam (+ 6u tov New York), ging ontbijten, eindelijk bijslapen, avondeten en meteen weer naar bed. En mijn ritme was meteen aangepast.
Ter vergelijking: toen ik vorig jaar direcht AMS-SFO vloog werd ik een week lang om 7 uur ‘s ochtends wakker en op de terugweg had ik ook een week last van een jetlag. Ik geef toe dat het reizen op de langzame manier wel zwaar is, maar de beloning van het niet hebben van een jetlag maakt het misschien wel waard…
Verder heb ik ook wel eens gehoord dat het helpt om 18 uur niet te eten, dat je systeem dan reset. Maar ik vind het veel te moeilijk om tijdens het reizen niets te eten.
Van dat eten schijnt nooit bewezen te zijn. Maar goed, dat heb ik ook weer van wikipedia
. Daar staat dat alleen (dag)licht enig effect heeft op je jetlag.
Maar sommige mensen zijn veel beter in staat om in slaap te vallen e.d.
Wat is er zo verkeerd aan elke ochtend om 7 uur wakker te worden?
Ikzelf reset trouwens elke ochtend mijn nucleus suprachiasmaticus door een keer of vier te snoozen.
Mijn ervaring is dat een reis terug in de tijd (AMS-SFO bijvoorbeeld) veel minder jetlag oplevert als vooruit in de tijd (SFO-AMS)..
Op de heenweg is het namelijk een kwestie van een dag wat langer maken (en vervolgens een ‘gewone’ 8 uur slaap pakken)..
Met de terugreis is het lastiger, omdat je naar bed moet terwijl je nog niet moe bent..
Ziel te paard… mooie illustratie, en zeker in combinatie met het onderschrift. Leuke uitleg ook, thanks
Viagra schijnt te helpen tegen een jetlag…
Dronken worden op je plek van bestemming helpt ook. Je lichaam is dan zo in de war dat je meteen aangepast bent aan het nieuwe ritme.
Alleen een keer naar San Fransisco last van gehad, kon daar aangekomen echt niet slapen. Nog een paar dagen brak geweest.
Daarna nooit meer last van gehad, ook na een vlucht van 22 uur naar Australië en de rampzalige reis terug van 32 uur met een paar omwegen.
je kunt beter naar het westen vliegen dan naar het oosten; later naar bed geeft geeft een veel minder heftige jetlag dan eerder naar bed moeten. Maar ja, daar heb je natuurlijk helemaal niks aan, want je moet altijd een keer beide kanten op.
Heeft het niet ook wat met ouderdom te maken, Joost? Aangezien de jeugd van tegenwoordig (en ook van vroeger) geen probleem heeft met bijvoorbeeld een nachtje doorhalen. Ik heb nog nooit last gehad van een jetlag, maar ik ben dan ook nog jong.
De nucleus suprachiasmaticus is op zich best een tof ding. De vertaling is letterlijk: hersenkern boven de kruising (van je oogzenuwen). Daardoor kan de hoeveelheid licht invloed hebben op je biologische klok.
Persoonlijk geef ik de nucleus suprachiasmaticus 1 ster, omdat hij 2 weken van mijn vakantie heeft afgepakt. Klinkt als een gigantische jetlag, maar het was een herkansing voor een neurobiologietentamen.
Nu kijk ik de powerpoints van dat vak weer door, en dan staat er dit:
“Circadiane ritmes:
Endogeen, biologische klok in de hypothalamus in de nucleus suprachiasmaticus (SCN)
Gevoelig voor licht, maar in mindere mate ook voor non-photische zeitgebers
SCN neuronen vertonen een dag/nacht ritmes in vuurfrequentie en de afgifte van neurotransmitters”
Maar wat die non-photische zeitgebers dan zijn? Tja, daarvoor had ik beter moeten opletten. Het niet-eten idee van Joris lijkt ook een (suprachiasmatische) kern van waarheid te bevatten volgens de powerpoint: “The SCN stimulates glucose uptake at the onset of the main activity period.”
Daarnaast komt het ook door de SCN dat er meer ongelukken en hartaanvallen gebeuren op de maandag nadat de klok een uur vooruit is gegaan. 1 ster dus, die SCN. Want is je SCN kapot, dan heb je helemaal geen dag-nacht ritme meer.
Jetlag is mijn grootste vijand, of ik westelijk of oostelijk vlieg. Ik bevind mij nu -7 uren van die gekke plek in London en ik val als een kleine hummel om 7 pm in slaap
waardeloos.