(Ik wilde dat ik niet in Amsterdam woonde, dan ging ik erheen met vakantie. K. Schippers)

Toen de Duitse toneelschrijver en dichter Bertolt Brecht eens op reis was naar Griekenland – in welk jaar dat was weet ik niet meer – moest hij noodgedwongen een aantal weken in Rome doorbrengen, en omdat hij een intense afkeer had van noties als ‘het cultuurgoed’, ‘de meesterwerken uit het verleden’ en ‘de klassiekers’, sloot hij zich op in een bioscoop tot hij zijn reis kon vervolgen.

Ik vertel deze anekdote altijd graag, maar die bezorgt me ook altijd enigszins last van mijn geweten. Zelf bezoek ik namelijk heel graag steden, waar ik met de waggel van een snelwandelaar zoveel mogelijk kerken, musea en begraafplaatsen afstruin. Dat is toch niet zo erg, zult u zeggen. Misschien niet, maar ik woon in een stad in Noord-Holland waarvan ik de kerken, musea en begraafplaatsen amper ken. Ik wijs toeristen wel eens de weg naar het Rijksmuseum, maar zelf ben ik er nog nooit geweest.

Klik voor groter

Het dwingende karakter van het toeristische regime reikt ver. Om voor vol te worden aangezien, moet je bepaalde dingen gezien hebben, en als je de gelegenheid voorbij laat gaan om bepaalde dingen te bekijken, behoor je eigenlijk opgesloten te worden. Die geestelijke dwang bracht mij ertoe om op doorreis in Barcelona (een stad die mij nooit heeft aangetrokken) allerlei maaksels van Gaudi te bekijken waarvan ik wist dat ik er geen bal aan zou vinden.

Maar ik werd geplaagd door de hoon die over me zou worden uitgestort als ik bij thuiskomst zou moeten bekennen dat ik de Sagrada Familia niet had gezien. Natuurlijk kreeg ik alsnog gezeur toen ik te kennen gaf dat die kerk in het echt evenmin om aan te zien was. (Met een variatie op Plato: is het mooi omdat de mensen het willen zien, of willen de mensen het zien omdat het mooi is?)

Brecht heeft trouwens een – minder communistische – nakomeling. Afgelopen weekend ontving ik van een vriend een e-mail uit Rome, waar hij aan het werk is: ‘Ik zit als een kluizenaar in de airco met een bak salade van de supermarkt en ram er een boek uit.’

Deze recensie verscheen op 31 juli in de Volkskrant.