Maandag 1 oktober, 12.05 uur. Je zegt tegen je collega: ‘Hee, vreemd, het is al vijf over twaalf en het luchtalarm is nog niet afgegaan.’ De meeste mensen zullen antwoorden: ‘Hm ja inderdaad, ik weet het ook niet.’ Sommige mensen geven alleen niet graag toe dat ze iets niet weten en zullen ter plekke een of andere bizarre theorie verzinnen: ‘Ja ze doen dat op basis van de atoomklok in Zürich en die loopt aan het begin van de maand soms achter.’ Wat een onzin! Die klok staat niet in Zürich, maar vlakbij Frankfurt.

Hai hai

Wetenschap is iets moois. Ik was laatst bij een praatje van iemand die in Toronto was gepromoveerd, en het in Nederland voor vrienden en familie nog eens over wilde doen. In het praatje werd kort uitgelegd hoe wetenschap überhaupt in zijn werk gaat: je vermoedt iets, formuleert dit in een aantal hypotheses en gaat dan je hypotheses testen. Begint dat zo hier en daar wat te kloppen, dan maak je van je hypotheses een heuse theorie. Ben je een goede – lees: sceptische – wetenschapper, dan spendeer je de rest van je leven aan het breken van je eigen theorie. Ben je Diederik Stapel, dan zet je een aantal populaire woorden zoals ‘hufter’ in je theorie en zet je deze neer als de waarheid.

Bij mensen zoals de eerder genoemde collega speelt dit hele proces zich heel snel af in het hoofd: ze weten iets niet, gaan heel hard iets verzinnen en bam, ze hebben een theorie. Het zijn enorm vermoeiende gesprekken: de ‘theoreticus’ heeft misschien net wel een populair artikel erover gelezen, waardoor hij met allerlei parate ‘argumenten’ komt. Hoe onzinnig het ook is, jij hebt even geen tegenargumenten bij de hand, waardoor ze ook nog eens denken dat ze hebben ‘gewonnen’ (dit is een bekende drogreden en heet een argumentum ad ignorantiam). Voor je het weet hebben ze een hele complottheorie bij elkaar gesprokkeld.

Deze trend is natuurlijk een gevolg van dat alles maar op te zoeken is op Wikipedia. Trouwens, dat hele Wikipedia is bedacht door de Amerikaanse overheid, die mensen van verkeerde informatie wil voorzien. Het zijn allemaal buitenaardse wezens!