| wat | boeken herlezen |
|---|---|
| wanneer | jaarlijks |
Ongeveer een jaar voordat Karel van het Reve (1921-1999) stopte met stukjes schrijven – hij leed aan Parkinson: in 1996 sloot hij zijn laatste Achteraf met de woorden af ‘Ik zink weg in een poel van vergetelheid. Vaarwel.’ – stelde hij een lijst op van de boeken die hij jaarlijks herlas. Op zichzelf en Karl Marx na, en een vrouw die jaarlijks Twee minuten stilte herlas (een roman van… Karel van het Reve), kende hij niemand die de gewoonte had om jaarlijks boeken te herlezen.
The Thin Man
Hij vraagt zich af of er nog meer mensen zijn die dat doen, en zo ja, of die lijst dan zowel ‘deftige’ als ‘vulgaire’ auteurs bevat. Van de vierentwintig auteurs die hij noemt, ken ik er acht niet, en van de andere zestien heb ik amper iets gelezen. Van die herlezen boeken ken ik de volgende vijf: de brieven van Schopenhauer, Macbeth (dat is van Shakespeare), de Gedankenbücher van Lichtenberg en The Maltese Falcon en The Thin Man van Hammett.
Nu was Van het Reve een groot bewonderaar van Toergenjev en Elsschot, maar die staan niet in zijn lijstje. Misschien herlas hij ze wel maandelijks. Ik kan in ieder geval van de eerste Lentebeken en van de tweede Tsjip/De leeuwentemmer in dat van mij zetten. Tot vierentwintig kom ik vermoedelijk niet, maar verder schieten mij te binnen: ‘Het grote medelijden’, een verhaal van Willem Frederik Hermans (er was een tijd dat ik de laatste twee bladzijden ervan uit mijn hoofd kende); Het refrein is Hein van de arts en filosoof Bert Keizer (een schitterende meditatie over de dood); en Ware verhalen van Lucianus (heel geestig, en misschien wel het eerste sciencefictionverhaal: ‘Dus beste lezers, geloof vooral geen woord van wat u leest!’ – op bladzijde 2 is hij al op de maan).
(Terwijl ik dit lijstje opstel, schiet mij trouwens een dialoog uit Seinfeld te binnen. Jerry vraagt aan George: ‘Onbewoond eiland. Welke vijf boeken neem je mee?’ George antwoordt: ‘Moet ik vijf boeken lezen?’)
Wat dat onderscheid betreft tussen vulgaire en deftige schrijvers betreft, ik weet niet waar Van het Reve Nader tot U en Op weg naar het einde, boeken van zijn jongere broer Gerard, zou hebben ondergebracht, maar die staan er in mijn geval ook in.
Ik lees niet zo snel als ik zou willen. Daarom herlees ik nauwelijks. Lord of the Rings is het enige boek wat ik vaker gelezen heb. En soms ook gewoon een paar hoofdstukken die ik mooi vind.
Leed Van het Reve niet aan Alzheimer i.p.v. Parkinson?
Mijn boeklog [2362 titels online inmiddels] staat min of meer in het teken van het herlezen dit jaar. Omdat me duidelijk is geworden dat een boek maar net bij het moment van lezen van moet passen. Aan kritiek, of welk ander oordeel ook, kleeft veel meer toeval dan leuk is.
Bovendien is elk boek als een spiegel, om Lichtenberg maar weer eens te citeren — Karel van het Reve’s held tenslotte — soms is de aap die erin kijkt toch iets meer apostel geworden.
ik herlees ook! Wel liefst makkelijke boeken uit mijn kindertijd, Roald Dahl kan ik blijven herlezen. Nieuwe boeken vind ik moeilijker te herlezen. Zeker als het om pittige zinsconstructies gaat of ingewikkelde taal. Dan heb ik liever nog de ‘nieuwsgierigheid naar wat gaat komen’ dat me motiveert om door te lezen.
Jaaa, herlezen! Ik lees vaak twee of drie boeken tegelijk, omdat ik niet elke avond zin heb in hetzelfde. Een van die twee of drie is vaker dan niet een herlezer. Elk jaar passeren sowieso opnieuw de revue:
* Kerewin – Keri Hulme
* Frida Kahlo, een vrouw – Rauda Jamis
* Joop ter Heul – Cissy van Marxvelt (over vulgair gesproken)
* Illias – Homerus (in kinderboeken, klassieke of verhalenbundelvorm, soms delen, soms helemaal)
En dan is er nog een hele stapel die ik misschien niet jaarlijks, maar wel regelmatig herlees, variërend van interviewbundels (Ischa Meijer!) tot romans tot literatuur. Die verhalen horen bij mij en het is frappant om soms te merken dat je veranderd bent, doordat je een boek ineens anders leest. Zo vond ik járen geleden I.M. van Connie Palmen wild romantisch, de laatste keer dat ik het las vond ik het vooral nogal zorgwekkend.
Herlezen is één van mijn favoriete bezigheden. Heb een halfjaar terug een e-reader gekocht, een groot deel van mijn boekenkast gedownload, en ben nu op driekwart.
Maar ook daarvoor herlas ik graag; liefst de makkelijkere boeken, die ik wat makkelijker weg kan leggen. Want als het aan mij lag las ik zo’n 15 uur per dag, maar dat is na een dag of wat niet echt sociaal acceptabel heb ik gemerkt…