Er zijn momenten in je leven aan te wijzen die een hoop veranderd hebben. Zo erg zelfs dat je het je altijd blijft herinneren, in welke verdraaide vorm dan ook. Op mijn middelbare school deed meneer Sprenger dat bijvoorbeeld. Nu was hij mijn studiekeuzebegeleider, dus dat is niet bepaald bijzonder zou je denken. Toch waren het geen uitgebreide beroepstesten waarmee hij mij geholpen heeft. Hij vertelde dat hij zelf ooit zo graag naar de Academie Industriële Vormgeving in Eindhoven had willen gaan. En dat hij zag hoe ik daar ook thuis zou kunnen horen. Dat hij uiteindelijk zelf leraar en studiekeuzebegeleider geworden is, doet overigens vermoeden dat hij niet heel veel levens positief veranderd kan hebben. Maar de mijne wel. Ik ging naar de academie, die na een jaar Design Academy ging heten, wat we allemaal belachelijk vonden. Wisten wij veel.

Dat ik zover kwam deze keuze te overwegen, kwam echter door iemand anders. Karel de Jong. Karel, of meneer De Jong zoals wij hem moesten noemen maar nooit noemden, was mijn grote norse leraar handvaardigheid. Hij heette eigenlijk geen Karel, zijn vader had zijn voornamen verkeerdom doorgegeven bij de burgerlijke stand. Hij was mijn held.

Als je te kaap’ren zou willen varen zou je Jan, Piet Joris en Corneel zonder twijfel inruilen voor Karel. Grote handen. Grote grijze baard. Stof en vijlsel van alle ruwe handvaardigheidsproducten op zijn kapotte wollen trui. Tijdens de lessen kunstgeschiedenis kon hij gepassioneerd over kunst vertellen. Tijdens de lessen handvaardigheid goot hij tussen de bedrijven door gipsen Barneveldse kippen in zelfgemaakte mallen. In mijn herinnering heeft hij een Twents accent, maar dat kan niet kloppen.

en met trillende handjes schuurde je verder aan je voelvorm

In 5 VWO hadden een goede vriend en ik samen handvaardigheid als extra vak gekozen. We mochten zelf ons rooster indelen. In een vlaag van waanzin hadden wij de eerste twee uur op maandagochtend ingeroosterd. Bij een brugklas. De eerste twee uur na het weekend met een klas voor stuiterende elfjarigen. Midden in het gegil en getrek stond dan de brommerige Karel, die de kinderen hardhandig de klas inwerkte en tegen beter weten in leerde solderen.

Wat ik van Karel leerde, dat vanaf toen mijn leven veranderd heeft: Kill your darlings. Al zou hij dat zelf nooit zo genoemd hebben. Hij leerde ons dit principe, en wel in de genocidevariant. Het was een simpel proces. Als jij je darlings niet zelf killde, deed hij het wel voor je. Zeker als je in zijn ogen zat te pielen. Met die grote handen pakte hij je speksteen af, en haalde er met een paar halen van zijn mes meer af dan jij er in de maand ervoor vanaf gevijld had. En als dat niet het gewenste effect had gooide hij het met harde hand in een grijze afvalbak, waar het met een talkpoederwolk kapot in terecht kwam. Dan wilde ik, hoe leuk ik Karel ook vond, hem wel wat aandoen.

or I'll kill your darlings

Ik heb hier mijn hele leven profijt van gehad. Niet pielen. Rigoureus ingrijpen als het vastloopt, en weggooien als dat niet het gewenste effect heeft. Ik heb hem hier nooit voor bedankt. Hierbij wil ik dat graag doen, hopelijk leest hij dit. Vijf rommelig gesoldeerde sterren voor meneer De Jong. Maar ik ga dit verhaal ook even op bedankjeleraar.nl zetten, de reden dat ik aan weer dit verhaal dacht. Ik denk dat iedereen wel een leraar heeft die iets groots betekend heeft. En daar kun je je verhaal dus kwijt, en is de kans nog wat groter dat het gelezen wordt.

Nu ik er zo over nadenk is het eigenlijk heel bijzonder dat je als leraar zo vaak in de positie bent iemands leven te veranderen. Misschien had ik toch beter leraar of studiekeuzebegeleider kunnen worden. U wordt bedankt meneer Sprenger.