| wat | een aria |
|---|---|
| uit de opera | Bazajet |
| van wie | Vivaldi |
| van wie eigenlijk | Giacomelli |
Aan het slot van ‘Pine Barrens’, een aflevering van The Sopranos, klinkt een prachtige aria die ook te horen is aan het begin van ‘Amour Fou’, de aflevering die erop volgt. Hij heet ‘Sposa son disprezzata’. De muziek is van Gemimiano Giacomelli, maar omdat Vivaldi haar met een andere tekst voor zijn opera Bajazet hergebruikte (Giacomelli’s versie heette ‘Sposa, non mi conosci’), wordt Vivaldi meestal als de componist beschouwd.
Ik heb afgelopen nacht ongeveer twintig uitvoeringen beluisterd en ik ben daarbij tot wonderlijke ontdekkingen gekomen. Allereerst – maar dat heeft niets met de muziek te maken – dat ik iets aan mijn surfgedrag moet doen. De reclame in de YouTube-filmpjes luidde een paar keer: ‘Uw paard verzekeren? Alle informatie & kosten in 1 brochure. Vraag nu aan!’ Ik heb niet eens een goudvis. Of zou het iets te maken hebben met het paard van Tony Soprano dat een half seizoen later in vlammen op gaat?
Goed, ik hoorde prachtige vertolkingen, ik hoorde de operaversie, met orkestbegeleiding, zowel van Giacomelli als van Vivaldi, maar nog vaker de kortere en bekendere pianobewerking. Bij vrijwel alle uitvoeringen (behalve die van een paar Russinnen die de aria afslachtten alsof ze de laatste trein moesten halen) kreeg ik tranen in mijn ogen. Dat gebeurde telkens halverwege de aria, bij de drie ademtochten van la mia speranza, een oneindigheid van een halve minuut.
Een van de eerste uitvoeringen die ik luisterde was van Montserrat Caballé. Ik schrok nogal. Het is de opname van een repetitie, gemaakt op 13 juli 1983 in het Franse Orange, een dag voor de nationale feestdag van dat land. Laten we maar even luisteren en kijken:
Kan iemand thuisbrengen wat ze zegt? Alleen het tweede begrijp ik. Dat moet iets zijn als: ‘Ik zei nog tegen ze: Alleen in de pauze!’
Tot slot nog een niet onderbroken uitvoering van de sopraan die ook in de serie van die naam te horen is, Cecilia Bartoli:
Oh ja, dit wil ik ook nog weten: waarom wordt het stuk dat mij zo aangrijpt op verschillende manieren gezongen? De meeste zangeressen kiezen er net als Bartoli voor om één langgerekt speranza te zingen. Anderen, Caballé bijvoorbeeld, herhalen daar het woord.
Wow…., vooral de tweede. Of misschien laat ik me bij Caballé teveel afleiden door het geruis.
Hoewel, die lang aangehouden speranza is echt zoveel mooier. Stil van. Nodigt uit om ook meer versies op te zoeken. Tnx.
De beste versie van ‘t moment, volgens mij: Vivica Genaux… http://www.youtube.com/watch?v=6obXwIJmAlo
En dat al dan niet herhalen van ‘speranza’, dat verschilt per uitgave. Vivaldi noteerde in elk geval een lekker lange lijn.
Smullen, deze versie. Niet alleen door de zang, maar ook door de begeleiding. Een barokorkest doet bij deze muziek toch meer dan een piano (wat een anachronisme: piano bij barokmuziek)
Waarom het op zo veel verschillende manieren wordt gezongen is voornamelijk omdat elke zanger een ander instrument heeft. Vergelijk het met een melodie die je laat spelen door elk instrument in de strijkersfamilie. Bartoli is een mezzo-sopraan, bijvoorbeeld; haar instrument is totaal anders dan dat van Caballe. Dan kun je nog lang praten over historisch correcte uitvoeringspraktijk, fermates en mogelijke candenzen die de zanger zelf mag invullen, en gewoon iemands muzikaliteit
..
In dit geval vind ik Bartoli mooier.
Vertaling even opgezocht: http://www.recmusic.org/lieder/get_text.html?TextId=12809
Mooie muziek en tekst voor elke vrouw die door haar ontrouwe vriend is genaaid.